Who were the true leaders of the October Revolution?

Alfred Rosmer as witness

Alfred Rosmer at the Second Congress of the Comintern in 1920, standing between Lev Trotsky and Paul Levi.

Alfred Rosmer (1887–1964), born Alfred Griot, began playing an active role in revolutionary and trade union struggles while working as a teacher in the working-class districts of Paris. A resolute opponent of the war both before and during the First World War, he took an internationalist stance—unlike many of his contemporaries—which led to his imprisonment. Rosmer welcomed the October Revolution of 1917 with great enthusiasm and, in 1920, became one of the founding members of the French Communist Party (PCF). That same year, he travelled to Moscow to attend the Second Congress of the Communist International (Comintern).

Rosmer lived in Moscow from 1920 to 1921, and again from 1922 to 1924, serving as a member of the Executive Committee of the Communist International (ECCI). During this period, he established close ties with leading Bolsheviks such as Lenin, Trotsky, Zinoviev and Karl Radek; with Trotsky in particular, he formed a deep intellectual and personal bond.

Rosmer took a political stand in support of the Left Opposition led by Trotsky and was consequently expelled from both the Comintern and the French Communist Party.

Rosmer’s memoir, Moscow Under Lenin, published in 1953, remains one of the most compelling and authentic first-hand accounts of the early years of the October Revolution. The book offers a detailed portrait of the social, economic and political transformations that took place in Moscow after the revolution, while also recounting internal debates among the leadership and the daily struggles of the time in a candid, engaging style. It stands as a vital source documenting the hardships endured by the working class and other segments of the labouring population, the reforms introduced by the new Soviet government, and everyday life in Moscow. (That Moscow Under Lenin has yet to be translated into Turkish is, without doubt, a serious omission.)

In the concluding section of Moscow Under Lenin, Rosmer cautions his readers against the Stalinist barrage of propaganda which, by the time of the book’s publication, had been ongoing for thirty years and was rooted in a gross distortion of history. He issues the following warning:

The way in which the history of that period is too often written today is such that readers may perhaps think, observing in my work the absence of certain names and the amount of space devoted to others, that I too, for the purposes of my argument, have suppressed, falsified and distorted. I can say that this is not the case. I had no 'argument' to put forward, only facts and texts to present and to bring out the importance of them. If Stalin's name does not appear in my story, it is because he is never mentioned in the debates which took place during those four years, although they were varied and bore on all aspects of the labour movement. Likewise he does not figure in John Reed's book, Ten Days that Shook the World, because the author, an eye-witness, did not see Stalin among the heroes of those memorable days. From 1920 to 1924 I caught only two glimpses of Stalin; once in the circumstances I have related, furtively plotting with Zinoviev and Kamenev against Trotsky; and again, in the Kremlin corridors, during the Fifth Congress of the Communist International. He had never been seen there before, and he was noticed all the more because he was wearing military uniform, although the civil war had finished four years earlier, and he had boots on, even though it was July. Besides, he took no part in the debates. He simply wanted to make first contacts with the delegates from the sections of the International, doubtless hoping to establish a clientele among them. [*]

[*] Alfred Rosmer, Moscow Under Lenin, trans. Ian H. Birchall, Monthly Review Press, New York, 1973, pp. 219-220.

Ekim Devrimi’nin gerçek önderleri kimdi?

Alfred Rosmer’in tanıklığı

Alfred Rosmer, 1920'de Komintern'in İkinci Kongresi'nde, Lev Trotskiy ile Paul Levi'nin arasında.

Asıl adı Alfred Griot olan Alfred Rosmer (1887–1964), Paris’in işçi semtlerinde öğretmenlik yaptığı sırada devrimci ve sendikal mücadele içinde aktif bir rol üstlenmeye başladı. I. Dünya Savaşı öncesinde ve savaş sırasında kararlı bir savaş karşıtı oldu, birçoklarının aksine enternasyonalist bir tutum sergiledi ve bu nedenle hapis cezasına da çarptırıldı. 1917 Ekim Devrimi’ni büyük bir coşkuyla karşılayan Rosmer, 1920’de Fransa Komünist Partisi’nin (PCF) kurucuları arasında yer aldı ve aynı yıl, Komünist Enternasyonal’in (Komintern) 2. Kongresi’ne katılmak üzere Moskova’ya gitti.

Rosmer 1920–1921 ve 1922–1924 yıllarında Moskova’da yaşadı, Komintern’in Yürütme Komitesi (ECCI) üyesi olarak çalıştı. Bu dönemde Lenin, Trotskiy, Zinovyev ve Karl Radek gibi Bolşevik önderlerle yakın ilişkiler kurdu; özellikle Trotskiy’le derin bir fikir ve dostluk bağı geliştirdi.

Rosmer, Trotskiy’in önderlik ettiği Sol Muhalefet’ten yana bir siyasi tutum aldı ve hem Komintern’den hem de PCF’den tasfiye edildi.

Rosmer’in 1953’te yayımlanan anıları Moscow Under Lenin (Lenin Döneminde Moskova), Ekim Devrimi’nin ilk yıllarına dair en özgün tanıklıklardan biridir. Kitapta Ekim Devrimi sonrasında Moskova’da yaşanan toplumsal, ekonomik ve siyasi dönüşümler ayrıntılı bir şekilde ele alınırken, liderler arası tartışmalar ve günlük mücadeleler de samimi bir dille aktarılır. Kitap, o yıllarda işçi sınıfının ve diğer emekçi halk kesimlerinin yaşadığı zorlukları, yeni Sovyet hükümetinin reformlarını ve Moskova’daki günlük yaşamı belgeleyen önemli bir kaynak niteliğindedir. (Hiç kuşkusuz, Moscow Under Lenin’in bugüne kadar Türkçeye çevrilmemiş olması çok önemli bir eksikliktir.)

Rosmer, Moscow Under Lenin’in son kısmında, kitabın yayımlandığı tarih itibarıyla otuz yıldır süregelen, tarihin ağır biçimde çarpıtılmasına dayanan Stalinist propaganda bombardımanına karşı okurlarını şu sözlerle uyarır:

Günümüzde o dönemin tarihi genellikle öyle yazılıyor ki; okur, eserimde bazı isimlerin yokluğunu ve diğerlerine fazlaca yer ayrıldığını görünce, benim de — argümanımı desteklemek amacıyla — bazı gerçekleri sakladığımı, tahrif ettiğimi ve çarpıttığımı düşünebilir. Bunun böyle olmadığını söyleyebilirim. Herhangi bir ‘argüman’ ileri sürmedim; yalnızca gerçekleri ve metinleri sunup onların taşıdığı önemi vurgulamak istedim. Anlatımımda Stalin’in adı yer almıyorsa, bunun nedeni o dört yıl boyunca süren tartışmalarda adının hiç anılmamış olmasıdır; oysa bu tartışmalar son derece çeşitliydi ve işçi hareketinin her yönüyle ilgiliydi. Aynı şekilde, Stalin’in adı John Reed’in Dünyayı Sarsan On Gün kitabında da geçmez; çünkü yazar, bir görgü tanığı olarak, o unutulmaz günlerin kahramanları arasında Stalin’i görmemiştir. 1920–1924 yılları arasında Stalin’i sadece iki kez gördüm: birincisi, daha önce anlattığım koşullarda Zinovyev ve Kamenev ile Trotskiy’e karşı gizlice komplo kurarken; ikincisi ise Komünist Enternasyonal’in Beşinci Kongresi sırasında Kremlin’in koridorlarında. Kendisi Komintern’de daha önce hiç görülmemişti. İç savaş dört yıl önce bitmiş olmasına rağmen askeri üniforma ve aylardan temmuz olmasına rağmen çizme giyiyor olması, dikkatleri daha da çok üzerine çekiyordu. Ayrıca tartışmalara hiç katılmadı. Sadece Enternasyonal’in seksiyonlarından gelen delegelerle ilk temaslarını yapmak istiyordu; hiç şüphesiz aralarında bir destekçi tabanı oluşturmayı umuyordu. [*]

[*] Alfred Rosmer, Moscow Under Lenin, çev. Ian H. Birchall, Monthly Review Press, New York, 1973, s. 219-220.