Çeviri:

Hruşçov’un ikinci “Gizli Konuşması”

BÖLÜM 1 | BÖLÜM 2 | BÖLÜM 3 | BÖLÜM 4 | BÖLÜM 5

Pravda'da Stalin'in cenaze töreniyle ilgili birinci sayfadan verilen haber (9 Mart 1953)

Dinleyin! Stalin öldüğünde 109 kişi hayatını kaybetti. 109 kişi öldü çünkü herkes bir güruh gibi hareket etti ve insanlar ezilip boğuldu. Bu tam bir psikozdu (psikhos). Bazıları, tabutun yanındaki salonda ağlamaya başladılar: Şimdi ne yapacağız? Yoldaşlar, sıradan insanlar neyse de Stalin öldüğünde kaç parti üyesi ve kaç Komsomol üyesi o öldükten sonra ne olacak diye düşündü? Bu doğru bir şey midir? Bir kahraman hayal etmek ve her şeyi ona bağlamak doğru mudur? Yoldaşlar, o zaman partiye neden ihtiyaç duyalım? Bu ne anlama gelir? Bu, insanın kendi muhakemesine inanmamak, demokrasinin gücüne inanmamak, kolektif liderliğe inanmamak demektir. Yoldaşlar, o hâlde haydi bir kral seçelim. Monarşistler kendi sistemlerinin daha iyi olduğunu söylüyorlar; çünkü sizin bütün seçimleriniz seçmenlerinize bağlıdır ve onlar birbirlerine uyum sağlar. Ama bizim kralımız, yönetme ve idare etme yetkisini Tanrı’dan almıştır, derler. O hâlde böyle bir saçmalığa bile razı mı olalım? Ve şimdi, biz bu güç ve yanılmazlık mitini kırmaya çalışıyoruz. Bazıları, Savaş sırasında Stalin olmasaydı ne yapardınız? diye soruyor. Almanları yenerdik. Onları yenerdik -ve onları daha çabuk, daha az kan dökerek yenerdik; bundan tamamen eminim. Hatta belki savaştan bütünüyle kaçınabilirdik. Belki dış politikamız biraz daha akıllıca olsaydı, belki savaşı önlemek mümkün olurdu; bunu kimse bilemez. Ama ben ve kolektifimizdeki yoldaşlarım meselelere böyle bakıyoruz.

Beria ve Stalin

Bakın, ne büyük bir saçmalık. Lenin öldüğünde tek bir büstü bile yoktu. Stalin öldüğünde ise, onun için dikilmiş bir anıtın bulunmadığı tek bir kasaba, tek bir şehir bile yoktu. O öldüğünde, biz onun ardından neyin adını vereceğimizi, onu ölüm gününde nasıl ölümsüzleştireceğimizi bile hayal edemedik; çünkü ne yaparsak yapalım, onun hayattayken yaptıklarının yanında çok daha kötü duracaktı. Bu doğru olabilir mi? Bu, doğru bir siyasal eğitim biçimi olabilir mi? Sürekli alçakgönüllülükten söz ederdi ama kendisinde alçakgönüllülük yoktu. Çok eksiği vardı, hem de çok. Üstelik en ağırını biz yaşadık. Bir yıl onunla tatile çıktım -evlerimiz yan yanaydı. Arkadaşlarıma anlatınca hemen anladılar. Bu tatilden sağ çıkarsan, “Tanrı’ya şükret,” dediler. Neden? Çünkü her gün onunla sofraya oturmak zorundaydım. Bu da her gün içmek, her gün sarhoş olmak demekti. Affedin, belki biraz fazla açık konuşuyorumdur? (Salondan sesler [Rusça]: Doğru söylüyorsun! Devam et. Devam et.) Böyle bir şey olmaz. Ara sıra yabancılar gelir, yemeğe katılırlardı. Akşam sofralarına oturduğumuzda utanırdık, çünkü masanın üzerinde adeta bir havan bataryası (batareia minometov) [Ed. Notu: sert içkiler] olurdu. Her şeyin bir sınırı vardır……Durum buydu, yoldaşlar. Aynen böyleydi. Ama onunla yiyip içmiyorsan, gözünde düşman olurdun. Düşmanı oluverirdin. Bu tür saçmalıklar neden yaşandı? Kişilik kültü tarafından korunuyor olmasaydı, çoktan kapı önüne konur ve kendisine şöyle denirdi: Dinle evladım, bu kadar ağır içki içmek olmaz. Çalışman gerekiyor. Yaptığımız işten biz sorumluyuz. Hatta bir keresinde sohbet koyulaştığında o [Stalin] bize şunu anlatmıştı: “Konuşmanıza devam edin. Bir defasında Lenin beni yanına çağırdı ve şöyle dedi: Neden bu kadar içiyorsun, azizim (baten’ka)? Kasa kasa şampanya alıyor, etrafındakileri sarhoş ediyorsun. Ve beni mahkemeye çıkarmak istemişti.” O [Stalin] bize bunu anlatmıştı...... Lenin bunu yapsaydı çok daha iyi olurdu diyemezdik; çünkü böyle bir şey söylerseniz bir daha eve dönemezsiniz. Çocuk değilsiniz yoldaşlar. Bunu anlamalısınız. Çok sayıda Polonyalı arkadaşım var. Hatta [Stalin] beni Polonyalı bile yaptı. Bana sordu: “Soyadın ne?” “Hruşçov” dedim. “Soyadın Polonyalıların soyadları gibi ...ski ile bitiyor,” dedi. Ben de “Kim bilir. Yıllarca Hruşçov olarak yaşadım, şimdi de -ski olmuşum demek,” diye cevap verdim. Yoldaşlar, Yejov’un yanında duruyordum ve Stalin, “Bunu Yejov söyledi,” dedi. Yejov, “Ben söylemedim,” diye cevap verdi. “Nasıl söylemedin? Sarhoşken Malenkov’a söyledin.” Malenkov yanımızdan geçiyordu. Stalin şöyle dedi, “Yejov sana Hruşçov’un Polonyalı olduğunu söyledi mi?” O “Hayır” dedi. Görüyorsunuz, sonra da kalkıp şöyle diyecekler: Neden Hruşçov bunu inkâr ediyor? Birincisi, ben Rus’um, ortada inkâr edilecek bir şey yok. İkincisi, farz edelim Polonyalıydım; bu nasıl bir suç olabilir? Ne tür bir suç? Bakın yoldaşlar, Stalin öldüğünde Beria onun görevini devraldı. O zamanlar aramızdaki en etkili adam oydu. Beria ve Malenkov. İçişleri Bakanlığı görevini devraldı, yoldaşlar. Beria. Peki, 1953'te ne tür bir karşı devrim yaşadık? Hiçbir şey. Sovyetler Birliği'nde iyi, dostane, canlı bir toplumumuz var. Peki buna neden ihtiyaç duydu? Partinin üzerinde bir konum elde edebilmek için. Partinin üzerinde durmak ne demektir? Kendi kişilik kültünü yaratmak demektir. Stalin ne idiyse, Beria da o olacaktı (Byl Stalin, stal by Beriia). Partiyi mahvederdi. Parti bir formalite gibi kalırdı, çünkü komuta onda olurdu. Bu yüzden isyan ettik ve partiye el kaldırdığı için Beria'yı tutukladık. Ona bunu söyledik. Onu Stalin'in Kosior'u tutukladığı gibi tutuklamadık. Bunun yerine, toplantı sırasında tutukladık. Presidium'un tüm üyeleri oradaydı. Ona şöyle dedik: “Seni şu ve şu fiillerin nedeniyle suçluyoruz. Görüldüğü üzere partinin haklarına tecavüz ediyorsun. Ona bunu söyledik.” O da bunu şu şu sebeplerle yaptım dedi. Bunun üzerine biz de onu tutuklayın dedik. Savcı onu sorguladığında Beria şöyle dedi: “Beni hangi gerekçeyle tutukluyorsunuz?” Savcı şöyle cevap verdi: “Bana hangi gerekçeyle diye mi soruyorsunuz? Tutuklandığınızda tüm Presidium ve Bakanlar Kurulu oradaydı. Sadece onlar değil, bütün hükümet aygıtı oradaydı!” [Ed. not: Beria'nın hapishaneden Malenkov'a yazdığı mektuplar için, bkz. bu Bülten'in [*] Berlin 1953 bölümü ve CWIHP web sitesi: cwihp.si.edu.]

Bu sözlerle sunumumu bitirmeme izin verin. (Alkışlar.)

[*] Cold War International History Project Bulletin (CWIHP) No: 10 (Mart 1998)

Devam edecek